O projektu

Centar za socijalni rad „Kolubara“ Valjevo, Grad Valjevo i Dom zdravlja Valjevo zajednički realizuju projekat “The invisible children” (Nevidljiva deca) – Uspostavljanje  nove socijalne usluge za decu u ruralnim područjima, koji je odobren za finansiranje od strane Evropske unije  u okviru grant šeme „Razvoj efikasnih usluga u zajednici u oblasti obrazovanja i socijalne zaštite na lokalnom nivou“.

Razlozi za realizaciju projekta se baziraju na marginalizovanom položaju dece sa smetnjama u razvoju/invaliditetom u društvu. Istraživanja su pokazala da je kod  dece sa ruralnog područja, izraženiji  rizik od zlostavljanja i zanemarivanja, izolovanost od društva, često od samih porodica, ređe pohađanje  i veliki stepen osipanja iz obrazovnog sistema.

Rezultat projekta treba da bude poboljšan zdravstveni status dece sa intelektualnim teškoćama i invaliditetom i njihovo uključivanje u društveni život. Samim tim korisnici će postati vidljiviji, prihvaćeniji, što će smanjiti rizik od institucionalnog smeštaja i ostanak u biološkoj porodici.

Kontekst

Prema poslednjim demografskim pokazateljima, deca u Srbiji čine oko petine broja stanovnika. Iako je brojčano značajna grupa, status dece je nestabilan, a posebno ugroženi od siromaštva i socijalne isključenosti su deca sa smetnjama u razvoju i invaliditetom iz ruralnih područja.

Razvoj sistema socijalne zaštite i planovi reformi predstavljaju dug proces, koji iako sadrži delove koji se neposredno tiču dece, pokazuje nedostatke (broj dece u Srbiji je u periodu 2012-2016 smanjen za 4%, dok je u istom period broj dece u sistemu socijalne zaštite porastao za 14,3%, a broj korisnika ustanova za decu I mlade je na kraju 2016. iznosio 1.992 korisnika od čega su 36% deca, što ukazuje na problem smeštaja odraslih I dece u iste ustanove).

Glavna karakteritika analiziranih pomaka, u ovoj oblasti, je da se preduzete aktivnosti odnose na decu iz gradskog područja. Uvođenje novih usluga poput Dnevnog boravka za decu smetnjama u razvoju, Ličnog pratioca deteta i inkluzivno predškolsko i školsko obrazovanje su prvi koraci u suštinskoj promeni stanja, ali nisu dostupni i primenjivani na svu decu.

Realizacijom projekta Nevidljiva deca pilotiraće se nova usluga, uspostavljena na kvalitetan način, u cilju poboljšanja života dece, uz dostupne zdravstvene usluge pružene u kućnim uslovima, podršku porodici i sredinu pripremljenu za uključivanje u socijalne usluge.

Opšti cilj projekta je poboljšanje socijalne inkluzije dece sa intelektualnim teškoćama I invaliditetom kroz uspostavljanje nove, inovativne lokalne usluge, koja će pokrivati socijalnu I zdravstvenu zaštitu.

Usluge intenzivne podrške porodici, socijalne i zdravstvene

Usluge podrške za život deteta u porodičnom okruženju (pomoć u kući, dnevni boravak, lični pratilac) nisu dostupne deci sa smetnjama u razvoju i invaliditetom i njihovim porodicama na seoskom području. Uspostavljajući servis dostupnih socijalnih I zdravstvenih usluga na ovim područjimam smanjuje se opterećenje ovih porodica povećanim troškovima invalidnosti, odnosno dodatnoj izloženost riziku od siromaštva.

Problemi kod porodica sa ruralnih područja, posebno za decu sa mentalnim i/ili višestrukim smetnjama u razvoju,  predstavljaju neadekvatne i često odlagane rane dijagnoze, a porodice i deca u tom periodu gube mnogo dragocenog vremena koje je potrebno usmeriti ka prvim tretmanima, rehabilitaciji i drugim merama i intervencijama. Troškovi prevoza i duge liste čekanja za specijalističke preglede dodatno usporavaju moguće napredovanje kod dece. Posetom Mobilnog tima u kućnim uslovima, pružiće se neke od važnijih usluga za njihov zdravstveni status: pregled lekara – pedijatra, stomatologa, fizioterapeuta I podrška negovateljica i psihologa.

Važno je da roditelji budu informisani o svim pravima i uslugama u različitim sistemima i da znaju kako da ih ostvare, kao i njihovo povezivanje  sa mrežom podrške u lokalnoj zajednici u sferi zdravstvenih I socijalnih službi.

Dete treba da raste i razvija se u svom prirodnom okruženju u skladu sa svojim potencijalima, da se poboljša funkcionisanje porodice u celini i da porodica ne bude socijalno izolovana, a roditelji izloženi sindromu sagorevanja i zakazivanju u roditeljskoj ulozi.

Performansi za decu sa smetnjama u razvoju i invaliditetom

Deo projektnih aktivnosti koji se odnosi na performance realizovaće se u saradnji sa Centrom za kulturu i decom iz redovne nastave. Cilj je da učestvujući u ovom projektu, deca sa smetnjama u razvoju pronađu način da izraze svoju kreativnost, istraže svoje granice i osećaju se kao ravnopravni članovi zajednice u kojoj žive.  Na ovaj način, ne samo da deca sa smetnjama u razvoju stiču neprocenjivo iskustvo, nastupajući na sceni i socijalizujući se, već i dobijaju priliku da se druže sa svojim vršnjacima. Za decu iz redovne nastave koja će zajednički sa njima učestvovati, to će biti dobra prilika da zavire u njihov svet i upoznaju sa teškoćama i izazovima sa kojima se oni susreću svakodnevno. Posmatrajući svoje vršnjake sa invaliditetom na sceni, deca uče kako da prihvate i vrednuju različitosti, i uviđaju da razlike nisu baš toliko velike kako nam se može na prvi pogled učiniti.

S obzirom na to da su deca sa smetnjama u razvoju često ograničena u pogledu mogućnosti za rekreaciju i vannastavnih aktivnosti, te ih retko možemo videti u publici na koncertima, pozorištu ili drugim dešavanjima, ovaj performans je od velikog značaja. Planirano je da se nakon premijere održi i repriza.

Pružajući im priliku da se uključe u aktivnosti zajednice u kojoj žive i osećaju kao deo društva, ima veliki značaj za njihov socijalno-emocionalni razvoj, ali i sugrađanima pomaže da ih bolje upoznaju, što predstavlja i svojevrstan vid borbe protiv diskriminacije.

Ciljevi projekta su:

  • Podrška deci sa smetnjama u razvoju i invaliditetom u ruralnim područjima grada Valjeva, kako bi ostvarili svoj pun potencijal kroz socijalno uključivanje.
  • Izgradnja kapaciteta grada Valjeva i gradskih socijalnih i zdravstvenih institucija, u cilju implementacije novih socijalnih usluga usmerenih na decu sa smetnjama u razvoju i invaliditetom u ruralnim područjima.

Predviđene aktivnosti:

  1. Identifikacija, mapiranje i izrada precizne i ažurne baze podataka dece sa smetnjama u razvoju iz ruralnih područja grada Valjeva
  2. Uspostavljanje usluga koje su odgovarajuće potrebama identifikovane dece sa smetnjama u razvoju i invaliditetom sa ruralnih područja.
  3. Edukativne posete usmerene su na upoznavanje sa pravima i uslugama socijalne zaštite i osnovnim zdravstvenim potrebama, kao i sa mogućnošću ostvarivanja socijalne zaštite.
  4. Pružanje usluga deci (najmanje 60 dece) od strane mobilnog tima zdravstvenih i socijalnih radnika na terenu (lekar, patronažna sestra, fizioterapeut, psiholog, stomatolog, defektolog – socijalni radnik, negovateljice)
  1. Uvođenje i institucionalizacija novih usluga
  2. Organizovanje događaja za decu sa smetnjama u razvoju iz ruralnih područja.
  3. Unapređenje kapaciteta kroz obuke za zdravstvene i socijalne radnike i predstavnike lokalne samouprave
  4. Vidljivost realizovanih aktivnosti (javne kampanje, promotivni materijali, dokumentarni film, sajt, konferencije, razni događaji…)

1. Identifikacija, mapiranje i izrada precizne i ažurne baze podataka dece sa smetnjama u razvoju iz ruralnih područja grada Valjeva

3. Edukativne posete usmerene su na upoznavanje sa pravima i uslugama socijalne zaštite i osnovnim zdravstvenim potrebama, kao i sa mogućnošću ostvarivanja socijalne zaštite.

5. Uvođenje i institucionalizacija novih usluga

7. Unapređenje kapaciteta kroz obuke za zdravstvene i socijalne radnike i predstavnike lokalne samouprave

2. Uspostavljanje usluga koje su odgovarajuće potrebama identifikovane dece sa smetnjama u razvoju i invaliditetom sa ruralnih područja.

4. Pružanje usluga deci (najmanje 60 dece) od strane mobilnog tima zdravstvenih i socijalnih radnika na terenu (lekar, patronažna sestra, fizioterapeut, psiholog, stomatolog, defektolog – socijalni radnik, negovateljice)

6. Organizovanje događaja za decu sa smetnjama u razvoju iz ruralnih područja.

8. Vidljivost realizovanih aktivnosti (javne kampanje, promotivni materijali, dokumentarni film, sajt, konferencije, razni događaji...)

Pored toga, realizacijom projekta neiophodno bi bilo ispuniti i sledeće:

  • Informisanost porodica dece sa smetnjama u razvoju o svim njihovim pravima,
  • Da svako dete ima mogućnost korišćenja usluga socijalne i zdravstvene zaštite,
  • Obezbediti održivost usluga kroz budžet lokalne samouprave i druge projekte,
  • Promovisati prava dece sa smetnjama u razvoju.

Projekat “The invisible children” (Nevidljiva deca) – Uspostavljanje  nove socijalne usluge za decu sa smetnjama u razvoju i invaliditetom u ruralnim područjima je odobren za finansiranje od strane Evropske unije. Aktivnosti na realizaciji projekta su započete u junu 2017. godine i predviđeno je da projekat traje 22 meseca. Ukupna vrednost projekta iznosi 185.987,34 evra, od čega je vrednost donacije Evropske unije 163.668,86 evra.